Jesteś tutaj: Start / Półka Archiwisty

Półka Archiwisty

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

Przejdź do - Rzemiosło katowskie w dawnym Przemyślu

Rzemiosło katowskie w dawnym Przemyślu

9 stycznia 2020

Kat w powszechnej świadomości kojarzy się z osobą dokonującą egzekucji skazanych oraz torturowania obwinionych i oskarżonych. Tymczasem małodobry w mieście miał wiele innych zajęć. Należało do nich przede wszystkim usuwanie nieczystości z miasta, opróżnianie kloak, usuwanie padłych zwierząt. Kat otrzymywał tygodniowe myto, a do pomocy miał przydzielonych hyclików, zwanych też katowszczykami. Oprócz tego, miasto wydawało kwoty na utrzymanie kata. Świadczą o tym przykładowe zapisy: w 1637 roku miasto poniosło wydatki na budowę jego domu; w 1664 roku rajcy zafundowali katu buty, natomiast w 1684 roku rada miejska poniosła koszty pogrzebu kata. W przypadku, gdy kat dokonywał egzekucji miasto ponosiło wydatki, m.in. za wykonanie egzekucji, wikt kata, zbudowanie szubienicy, zapłatę dla kopiących dół na pochowanie ciała, itp.

Zapisy dotyczące wydatków miasta Przemyśla na utrzymanie katów i ich pracę oraz na egzekucje wykonywane przez nich, pochodzące z drugiej połowy XVI oraz z XVII wieku, zachowały się w zespole Akta miasta Przemyśla w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu.

Przejdź do - XIX-wieczne przepisy na karpia i nie tylko

XIX-wieczne przepisy na karpia i nie tylko

20 grudnia 2019

W wigilijny wieczór na naszych stołach pojawi się karp oraz inne potrawy rybne. Zachęcamy do wypróbowania przepisów na karpia, rybę pieczoną, szczupaka na żółto, zupę z ryb oraz marynatę rybną, znajdujących się w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu. Pochodzą one z pierwszej połowy XIX wieku i przechowywane są w zbiorze nr 842 Zbiór rękopisów prac naukowych i literackich w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu.

Przejdź do -  Inwentarz XVII-wiecznej księgarni

Inwentarz XVII-wiecznej księgarni

13 grudnia 2019

13 grudnia obchodzimy Dzień Księgarza. Święto to jest obchodzone w Polsce od 85 lat. Jest również okazją do zaprezentowania informacji o jednej z najstarszych księgarni w Polsce – inwentarza jarosławskiej księgarni Andrzeja Cichończyka, pochodzącego aż z 1621 roku. Spis ten, jak również testament i inwentarz majątku ruchomego Cichończyka znajdują się w zespole archiwalnym Akta miasta Jarosławia w księdze testamentów, zawierającej wpisy z lat 1590-1628 (sygn. 9, s. 232-239).

Nie posiadamy zbyt wielu informacji dotyczących samego księgarza. Bibliopola (księgarz) jarosławski pozostawał w łączności handlowej z drukarzami i księgarzami krakowskimi, zawierał wiele transakcji podczas słynnych jarmarków jarosławskich. Do jego klientów należał Jan Brożek – matematyk, kartograf, literat, lekarz, rektor Akademii Krakowskiej.

Z inwentarza księgarni wynika, że Cichończyk posiadał dzieła w ponad 1630 woluminach, w tym samych dzieł w języku polskim w ponad 1075, co stawiało go na równi z ówczesnym znanymi księgarniami krakowskimi i lwowskimi. Wśród zgromadzonych dzieł znajdowały się książki o tematyce teologicznej, z zakresu sztuk wyzwolonych, prawa, historii, matematyczno-przyrodnicze, dzieła klasyków greckich i rzymskich. Z dzieł w języku polskim Cichończyk posiadał m.in. utwory autorstwa Kochanowskiego, Reja, Klonowicza i Szymonowicza oraz Bartosza Paprockiego, Szymona Starowolskiego.

Inwentarz księgarni Cichończyka został opracowany i wydrukowany w artykule: A. Lewicka-Kamińska, Inwentarz księgarni Andrzeja Cichończyka w Jarosławiu z 1621 r., „Roczniki Biblioteczne”, R. V, z. 1-4, s. 253-299.

Przejdź do - Staropolskie testamenty w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu

Staropolskie testamenty w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu

30 października 2019

Listopad to w polskiej tradycji miesiąc zadumy nad przemijaniem. Do form pożegnania się ze doczesnym światem od wieków należały testamenty, stanowiące ostatnią wolę człowieka, dotyczącą zarówno spraw duchowych, jak i doczesnych.

Testamenty są bardzo ważnym źródłem do poznania mentalności i pobożności człowieka. Zawierają także informacje na temat dziejów miasta i losów jego mieszkańców. W zasobie przemyskiego Archiwum (zespół Akta miasta Przemyśla) zachowało się wiele testamentów oraz inwentarzy pośmiertnych, pochodzących z okresu późnego średniowiecza i XVI-XVIII wieku. Ukazują one obywateli grodu nad Sanem, ich niedole i smutki, stosunki rodzinne, pozycję majątkową, itp. Spisywali oni swoje ostatnie dyspozycje, pamiętając, że każdy człowiek przychodzący na ten świat i rodzący się śmierci podległy jest.

Jednymi z najstarszych zachowanych testamentów (dyspozycji majątkowych) jest zapis przemyskiego rajcy Peterlina i jego żony Barbary, pochodzący z 1440 roku oraz zapis piekarza Jana Świnki (1486 rok). Większość testamentów zachowanych w przemyskich księgach miejskich pochodzi z XVII wieku. Niektóre z nich zostały opublikowane przez J. Krochmala w artykule „Przemyskie testamenty staropolskie”, „Rocznik Historyczno-Archiwalny”, R. VI: 1989, s. 133-160.

Przejdź do - Archiwalia rodzinne w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu

Archiwalia rodzinne w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu

2 października 2019

W archiwach państwowych w Polsce ruszył projekt ARCHIWA RODZINNE NIEPODLEGŁEJ, mający na celu m.in. zachęcenie do tworzenia domowych archiwów rodzinnych oraz skorzystanie z wiedzy i pomocy archiwistów.

Archiwum Państwowe w Przemyślu w swoim zasobie posiada wiele zespołów, zawierających akta rodowe oraz akta rodzin. Najstarsze z nich datowane są na koniec XVI wieku i znajdują się w zesp. nr Akta rodziny Borowskich z Borowej koło Mielca oraz rodzin spokrewnionych (Mrowińskich, Kuczkowskich, Wiktorów i Romerów), natomiast najpóźniejsze pochodzą z początku XXI wieku.

Materiały pochodzące z okresu II Rzeczypospolitej zgromadzono głównie w zespołach: Akta rodziny Bogusiewczów; Materiały rodziny Osińskich; Materiały rodziny Prochazków; Akta rodziny Szumełdów; Materiały rodziny Schallerów; Materiały rodziny Remiszewskich; Materiały rodziny Skibniewskich i Dębickich; Materiały rodziny Berezowskich i Peczek; Materiały rodziny Siemków; Materiały rodziny Stopińskich, Gaboraków i Bichelów; Materiały rodziny Charłampowicz i Chwojka. Większość wymienionych powyżej rodzin była związana z Przemyślem.

Zachęcamy do zapoznania się z naszym zasobem oraz udziału w projekcie ARCHIWA RODZINNE NIEPODLEGŁEJ .

Przejdź do - Apteka domowa i podróżna

Apteka domowa i podróżna

29 lipca 2019

Czy zabieracie w wakacyjne podróże apteczkę? W czasie wojaży mogą przydać się rady z „Apteki domowej i podróżnej”. Egzemplarz rękopiśmienny tego dzieła znajduje się w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu w zesp. nr 1379 Akta dóbr biskupów przemyskich. Jest to odpis niektórych porad zaczerpniętych z książek Christopha Wilhelma Friedricha Hufelanda (1762-1836), nadwornego lekarza króla Prus Fryderyka Wilhelma III i innych osobistości. Jego najbardziej znanym dziełem jest Makrobiotyka to jest sztuka przedłużania życia ludzkiego, wydana po raz pierwszy w 1796 roku, a następnie przetłumaczona na wiele języków.

Egzemplarz „Apteki...” liczy 11 stron. Zawarto w nim opisy właściwości i działanie: cukru, octu winnego, mydła, popiołu i ługu, mleka, śmietany, masła i oliwy, kaszy owsianej i jęczmiennej, wody zimnej i letniej, siemienia lnianego i makuchów, gorczycy, chrzanu i pieprzu, wina i wódki, ziół (rumianku, bzu, mięty, melisy, ślazu). Książeczka podaje także recepty na: stosowanie enemy (lewatywy), proszek do czyszczenia zębów z winnego kamienia, wodę na wygubienie robactwa , lekarstwo na ukąszenie od psa wściekłego oraz prawidłowe moczenie nóg.

Rękopis powstał po 1839 roku. W roku 1912 został podarowany Towarzystwu Przyjaciół Nauk w Przemyślu przez Józefa Robliczka, a następnie włączony do opracowanych w Towarzystwie „akt brzozowskich” (akt dóbr biskupów przemyskich w Brzozowie). Po likwidacji Towarzystwa w 1951 roku, rękopis wraz ze zbiorami TPN, trafił do zasobu przemyskiego archiwum państwowego.

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2015-03-24
Data publikacji:2015-03-24
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:
Liczba odwiedzin:41960